Sveti Teodor Tiron

Teodor Tiron – drevni zaštitnik pravoslavlja

Fruška gora je od davnina poznata kao „srpska sveta gora“. Na prostoru dužine 50 i širine 10 kilometara tokom 16. i 17. veka bilo je više od 35 manastira. Do današnji dana sačuvano je 17 tih starih svetinja, a minulih decenija podignute su i nove, zbog čega je ova planina, osim kao najstariji nacionalni park u Srbiji, 1990. proglašena i za kulturno dobro od izuzetnog značaja za Srbiju, a proteklih godina predložena je i za upis na listu Svetske baštine UNESKO-a.

Upravo u ovakvom jedinstvenom ekosistemu, spoju duhovnosti i prirodne čistote, izvire Jazak voda koja sa ponosom nosi epitet – voda sa svetog mesta. Jer, Fruška Gora to zaista jeste! O tome svedoče i mnogobrojne mošti svetitelja koje se čuvaju pod svodovima tamošnjih manastira.

Najstarije među njima pripadaju Svetom mučeniku Teodoru Tironu.

Crkveno predanje

Sveti Teodor Tiron jedan je od najstarijih ranohrišćanskih svetitelja i ratnika, čiji kult zauzima važno mesto u tradiciji svih hrišćanskih crkava. Ipak, naročito je poštovan i slavljen na Balkanu, a ponajviše u Srbiji.

O njegovom životu, mimo crkvenih predanja, nema mnogo podataka. Živeo je krajem 3. veka i najverovatnije je bio Grk. Bio je vojnik u rimskoj vojsci (na grčkom „tiron“ znači „regrut“) u Amasiji, u današnjoj Turskoj, u vreme careva Maksimijana i Maksimina.

Bilo je to doba velikih i surovih progona hrišćana. Crkveno predanje kaže da su upravo ti događaji zauvek promenili Teodorov život. Kada je stigla naredba da vojnici prinose žrtve paganskim idolima, on je to odbio, javno rekavši da je i sam hrišćanin. Prema verovanju, nakon što je zapalio paganski hram, bačen je u tamnicu i osuđen na smrt.

Postradao je 306. tako što je živ bačen u oganj. Njegove mošti, koje su ostale netaknute, sahranila je neka hrišćanka u gradu Evhaitu, u današnjoj Turskoj.

Otkud Sveti Teodor na Fruškoj gori?

Mošti Svetog Teodora Tirona već vekovima su jedna od najvećih, a svakako najstarijih svetinja Fruške gore. Ipak, o tome kako su tu završile nema mnogo podataka. Najverovatnije su tokom Srednjeg veka, iz Azije prvo prenete u Vlašku, a kasnije na Frušku goru, kao mesto koje je već tada bilo poštovano kao sveto.

Moguće je da su se tokom 16. veka mošti prvo čuvale u Starom Hopovu. Podataka o počecima ovog manastira ima jako malo, ali neki izvori navode da su mošti u starom, drvenom kivotu boravile na ovom mestu u prvim decenijama 16. veka, a da su onda prenete u Novo Hopovo.

Ne zna se ni kada se to tačno dogodilo. Kao svetinja Novog Hopova mošti Svetog Teodora Tirona se prvi put pominju 1555. godine i sa kraćim prekidima, u ovom manastiru, u kivotu levo od oltara, nalaze se sve do današnjih dana.

Kada se slavi Sveti Teodor Tiron?

Manastir Novo Hopovo je vekovima važno mesto hodočašća upravo zbog prisustva moštiju ovog svetitelja. Sveti Teodor se smatra prvim svecem-zaštitnikom Venecije, a narod ga praznuje i kao patrona vojnika, dece i životinja, a naročito stoke i konja.

Srpska pravoslavna crkva dan ovoj sveca proslavlja 2. marta, kao i u prvu subotu vaskršnjeg posta kada se obeležava tzv. Todorova subota, još poznata i kao Todorica.